မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်မ ဒီနေ့ နိုင်ငံရေးလောကနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတဲ့ အမြင်တစ်ခုကို မျှဝေချင်ပါတယ်။ နည်းပညာနဲ့ နိုင်ငံရေး သုတေသနနယ်ပယ်မှာ ဖြတ်သန်းလာခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံအရ၊ နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲတွေ၊ စနစ်တွေနဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေကို လေ့လာတဲ့အခါ ဂျာမန် နိုင်ငံရေးပညာရှင် Max Weber ရဲ့ အမြင်တွေက အမြဲတမ်း ဆီလျော်နေဆဲ ဖြစ်တာကို တွေ့ရပါတယ်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်က သူ့ရဲ့ နာမည်ကြီး အက်ဆေးဖြစ်တဲ့ "Politics as a Vocation" မှာ နိုင်ငံရေးသမားတွေကို အဓိက ၂ မျိုး ခွဲခြားပြထားပါတယ်။
၁။ နိုင်ငံရေးအတွက် အသက်ရှင်သူများ (Living for Politics)
ဒီအမျိုးအစားက နိုင်ငံရေးကို စံတန်ဖိုး တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဝါသနာအရ၊ အများအကျိုးအတွက် စိတ်နှစ်ကိုယ်နှစ် လုပ်ဆောင်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့အတွက် နိုင်ငံရေးဆိုတာ ရာထူး၊ အာဏာ၊ ဝင်ငွေရှာတဲ့ နေရာ မဟုတ်ဘဲ ယုံကြည်ချက်နဲ့ အများပြည်သူအကျိုးအတွက် ပေးဆပ်ရမယ့် နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ နိုင်ငံရေးဖြင့် အသက်မွေးသူများ (Living off Politics)
ဒီအမျိုးအစားက နိုင်ငံရေးကို အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းတစ်ခုကဲ့သို့ သဘောထားပြီး ဝင်ငွေနဲ့ အာဏာ ရရှိဖို့ လုပ်ဆောင်သူတွေပါ။ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားနဲ့ ရပ်တည်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးကို ခုတုံးလုပ်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ဒီခွဲခြားမှုဟာ စာအုပ်ထဲက သီအိုရီသက်သက် မဟုတ်တော့ပါ။ နည်းပညာ ခေတ်မှာ သတင်းအချက်အလက်တွေ မြန်ဆန်လာတာနဲ့အမျှ ပတ်ဝန်းကျင်က နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ ဘယ်အမျိုးအစားထဲမှာ ပါဝင်နေသလဲ ဆိုတာကို ပြည်သူတွေ ပိုပြီး ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်သာလာနိုင်ပါတယ်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ခြေရာ (Digital Footprint) နဲ့ ဒေတာ (Data) တွေကနေတစ်ဆင့် သူတို့ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို လေ့လာ ဆန်းစစ်ကြည့်ရင် "Living for Politics" လား၊ "Living off Politics" လားဆိုတာ ပိုပြီး ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ပါတယ်။
အမှန်ကတော့ ဒါဟာ ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒေတာသုံးသပ်ချက် (Data Analysis) ကို သုံးပြီး နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်ဟာ တိုင်းပြည်အတွက် တကယ်အလုပ်လုပ်နေသလား၊ ဒါမှမဟုတ် သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ရေးအတွက်ပဲ နိုင်ငံရေးကို ခုတုံးလုပ်နေသလား ဆိုတာကို သက်သေပြလို့ရတဲ့ ခေတ်ကို ရောက်နေပါပြီ။ ဥပဒေ မူဘောင် (Legal Framework) အရ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ဥပဒေ (Transparency Law) တွေ၊ မီဒီယာ စောင့်ကြည့်ရေး (Media Watchdog) တွေနဲ့အတူ ဒစ်ဂျစ်တယ် ဒီမိုကရေစီ (Digital Democracy) ဆီ ဦးတည်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ကျွန်မ ထင်တာက — Weber ၏ လွန်ခဲ့သော ၁၀၀ နှစ်ကျော်က အမြင်ဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်အတွက် ပိုပြီး ဆီလျော်လာတယ် ဆိုတာပါပဲ။
မိတ်ဆွေတို့ရော ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က နိုင်ငံရေးသမားတွေကို ဘယ်လို မြင်ကြပါသလဲ။ ဆွေးနွေးကြည့်ကြရအောင်နော်။
ရွှင်လန်းချမ်းမြေ့ကြပါစေ။
နိုင်ငံရေးသမားဆိုတာ ဘယ်လိုလူမျိုးတွေလဲ — Max Weber ၏ အမြင်
ဒီနေ့ နိုင်ငံရေးလောကနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတဲ့ အမြင်တစ်ခုကို မျှဝေချင်ပါတယ်။ နည်းပညာနဲ့ နိုင်ငံရေး သုတေသနနယ်ပယ်မှာ ဖြတ်သန်းလာခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံအရ၊ နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲတွေ၊ စနစ်တွေနဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေကို လေ့လာတဲ့အခါ